Με έμπνευση από τη θεά Αρτέμιδα …

 Έκθεση με έργα καλλιτεχνών που επισκέφθηκαν την ανασκαφή στην Αμάρυνθο της Εύβοιας

Επάνω, το έργο «Αδέλφια» της Ιφιγένειας Σδούκου από την έκθεση στο Κέντρο Τεχνών του Δήμου Αθηναίων. Κάτω αριστερά, άποψη του αρχαιολογικού χώρου στην Αμάρυνθο Ευβοίας και δεξιά, τμήμα του έργου «Ανασκαφή», της Αννας Αχιλλέως Στόιμπλι.

 

Η σχέση της Ελβετικής Αρχαιολογικής Σχολής με την ανασκαφή στην Αμάρυνθο, ένα από τα μεγαλύτερα ανασκαφικά προγράμματα στην Ελλάδα, έχει βαθιές ρίζες. Οι Ελβετοί αρχαιολόγοι ήρθαν για πρώτη φορά το 1964, με πρόσκληση των ελληνικών αρχών. «Από τότε, σε συνεργασία με την Εφορεία Αρχαιοτήτων Εύβοιας, μελετάμε συστηματικά την αρχαία Ερέτρια. Το ερώτημα της Αμαρύνθου τέθηκε εξαρχής, επειδή, για να κατανοήσει κάποιος την πόλη-κράτος της αρχαίας Ερέτριας, ο ναός της Αμαρυσίας Αρτεμιδος είναι το κομβικό σημείο», λέει ο αρχαιολόγος δρ Τομπίας Κραπφ.

Ωστόσο, η αφορμή για τη συζήτησή μας με τον αρχαιολόγο της Ελβετικής Αρχαιολογικής Σχολής, παραδόξως, δεν είναι η αρχαιολογία αλλά η τέχνη. Στις 18 Απριλίου ανοίγει στο Κέντρο Τεχνών του Δήμου Αθηναίων η εικαστική έκθεση «Modern ARTεμις» με έργα που αντλούν έμπνευση από την αρχαιολογική ανασκαφή, με συνεπιμελητές τη δρα Ολγα Πολυχρονοπούλου, αρχαιολόγο του Πανεπιστημίου Δυτικής Αττικής (ΠΑΔΑ), την αρχαιολόγο και ιστορικό τέχνης Ιριδα Κρητικού και τον δρα Κραπφ. Η έκθεση είναι καρπός του ομώνυμου προγράμματος («Modern ARTεμις») και επιτυγχάνει κάτι σπάνιο: μετατρέπει την ανασκαφή σε ζωντανό εργαστήριο τέχνης. Στην ουσία είναι μια νέα αντίληψη για το πώς η αρχαιολογία –ανοιχτή και συμμετοχική– μπορεί να ενταχθεί στο παρόν. Η Σχολή, που εδώ και δεκαετίες προσφέρει σε καθηγητές, ερευνητές και φοιτητές από ελβετικά πανεπιστήμια τη δυνατότητα άμεσης επαφής με το αρχαιοελληνικό παρελθόν, βρήκε στην Αμάρυνθο το ιδανικό πεδίο για να δοκιμάσει αυτή τη δυναμική προσέγγιση. «Από την αρχή θεωρήσαμε πολύ σημαντικό να ανοίξουμε την ανασκαφή στην κοινωνία», λέει ο κ. Κραπφ. «Εχουμε επίσης προγράμματα με τα σχολεία της περιοχής, συνεργασίες με συλλόγους, δραστηριότητες, ομιλίες».

Η ιδέα άρχισε να διαμορφώνεται πριν ακόμη από το 2023, όταν φοιτητές της Σχολής Καλών Τεχνών της Ζυρίχης έκαναν πρακτική άσκηση στην ανασκαφή. «Ηρθαν, δούλεψαν μαζί μας, είδαν πώς λειτουργούμε από μέσα», θυμάται. Από αυτές τις εμπειρίες γεννήθηκε οργανικά μαζί με συναδέλφους του Πανεπιστημίου Δυτικής Αττικής το «Modern ARTεμις», που ξεκίνησε επίσημα το 2023. «Βάλαμε τους προσκεκλημένους μας στο σκάμμα, στο μουσείο, στις αποθήκες μας. Είδαν τους συντηρητές, τους μελετητές, τους αρχαιολόγους και μπήκαν σε διάλογο μαζί μας. Η ατμόσφαιρα, η διαδικασία, ο τρόπος εργασίας αποτέλεσε ρέουσα πηγή έμπνευσης», λέει ο κ. Κραπφ … (ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, 03.04.2026 • 23:58).

Μας έκαναν εντύπωση αρκετά σημεία, αλλά περισσότερο η αναφορά του κ. Κραπφ "Οι καλλιτέχνες του προγράμματος – Έλληνες και ξένοι– αντιμετωπίζουν την Αμάρυνθο ως ζωντανό πεδίο μνήμης, συμβόλων και μορφών. Εμπνέονται από τον μύθο της Αρτέμιδος, την ανασκαφική εμπειρία, το ίχνος του ιερού, τη σχέση ανθρώπου και τοπίου".

 

Τονίζουμε την αναφορά στη σχέση ανθρώπου και τοπίου, γιατί στο μυαλό μας σχηματίστηκε πριν κάποιο καιρό η ιδέα ενός ίσως νέου τομέα δραστηριότητος, που σχεδόν αυτόματα ονομάσαμε "Περιβαλλοντική Αρχαιολογία".

Η αναζήτηση σχετικών δραστηριοτήτων στον Παγκόσμιο Ιστό μας παρέπεμψε  στο Πανεπιστήμιο Αθηνών και σε ένα βιβλίο με τον επίμαχο τίτλο.

Θα επικοινωνήσουμε με το ΕΚΠΑ και θα επανέλθουμε.